Τζούλιο

Καΐμη

1982

Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ

Η τέχνη δεν είναι τίποτα άλλο παρά η πιστή απόδοση της αλήθειας. Η τέχνη είναι επομένως ο ρεαλισμός, με την έννοια δηλαδή ότι εκφράζει ό,τι υπάρχει στη φαντασία μας

O Τζούλιο Καΐμη γεννιέται στην Κέρκυρα το 1897

Ο Μωυσής Καΐμη, καθιστός

Γονείς του είναι η Φανή Γιεσουλά και ο Μωυσής Καΐμη. Ο πατέρας του συνεργάζεται με πληθώρα ξενόγλωσσων εκδόσεων, αρθρογραφεί στον Νουμά και εκδίδει δύο περιοδικά, κυρίως εβραϊκού περιεχομένου (Ισραηλιτική Επιθεώρηση & Ισραηλίτης Χρονογράφος).

1920

Αποφοιτεί από το Σχολείο Καλών Τεχνών του Πολυτεχνείου.

Κατά τη διάρκεια των σπουδών του γνωρίζει και συνδέεται φιλικά με τον Γεράσιμο Στέρη.

«Ζωγραφίζαμε από το πρωί, ώσπου έπεφτε ο ήλιος, δίχως να σκεφτόμαστε το φαΐ».(Ελληνικά Τοπία)

1927

Συμμετέχει στις πρώτες Δελφικές Γιορτές. Αργότερα γνωρίζει τον Νίκο Καζαντζάκη, μέσω του Άγγελου Σικελιανού.

1928

Ξεκινάει η σχέση του με το «Άσυλο Τέχνης» του Νίκου Βέλμου. Μέσω του κύκλου του γνωρίζεται με τον Γιάννη Τσαρούχη, τον Στρατή Δούκα και τον Φώτη Κόντογλου, με τον οποίο και αναπτύσσει στενή φιλία.

1931

Συνεισφέρει στα "18 κριτικά άρθρα γύρω από μια έκθεση", που αποτελεί το μανιφέστο του εικαστικού μοντερνισμού στην Ελλάδα και γράφτηκε ως συλλογική απάντηση στην αρνητική κριτική του Ζαχαρία Παπαντωνίου, για την πρώτη ατομική έκθεση του ζωγράφου Γεράσιμου Στέρη.

Τον ίδιο καιρό επισκέπτεται το Άγιον Όρος, όπου σχεδιάζει Μονές που επισκέπτεται.

Μπορούμε επομένως να συμπεράνουμε ότι η τέχνη - σαν γέννημα, που είναι της μυστικής θέλησης της φύσης - εκδηλώνεται μέσα από την ψυχή του ανθρώπου, ώστε να συμπληρωθεί η φευγαλέα φαινομενική ομορφιά της, με κάτι που είναι πιο μόνιμο.

Μπορούμε επομένως να συμπεράνουμε ότι η τέχνη -σαν γέννημα που είναι της μυστικής θέλησης της φύσης - εκδηλώνεται μέσα από την ψυχή του ανθρώπου, ώστε να συμπληρωθεί η φευγαλέα φαινομενική ομορφιά της, με κάτι που είναι πιο μόνιμο.

Ο ΑΤΥΧΟΣ ΓΑΜΟΣ (1933)
Μετάφραση αραβικού διηγήματος από τα γαλλικά με σχέδια του Γκρισχάμπερ.
ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ: ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΡΟΔΑΚΗ ΣΤΗΝ ΑΙΓΙΝΑ (1934)
«Όλα διατυμπανίζονται σήμερα μέσα στη μόδα και μέσα της πνίγει ο καθένας την ατομικότητα του. Φοβάται μπας και κάνει τα αναπόφευκτα αυτά λάθη που υπάρχουν στη φύση και στη τέχνη· όλοι γινήκαμε αριθμοί μέσα στους αριθμούς».
KARAGHIOZI: OU, LA COMÉDIE GRECQUE DANS L' ÂME DU THÉÂTRE D' OMBRES (1935)
Η εκτενής έρευνα του Καΐμη για το θέατρο σκιών αποτέλεσε το κύριο πάθος του και η συμβολή του στο πεδίο, αν και ιστορικής σημασίας, παραμένει παραγνωρισμένη.

Ο ΑΤΥΧΟΣ ΓΑΜΟΣ (1933)
Μετάφραση αραβικού διηγήματος από τα γαλλικά με σχέδια του Γκρισχάμπερ.
ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ: ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΡΟΔΑΚΗ ΣΤΗΝ ΑΙΓΙΝΑ (1934)
«Όλα διατυμπανίζονται σήμερα μέσα στη μόδα και μέσα της πνίγει ο καθένας την ατομικότητα του. Φοβάται μπας και κάνει τα αναπόφευκτα αυτά λάθη που υπάρχουν στη φύση και στη τέχνη· όλοι γινήκαμε αριθμοί μέσα στους αριθμούς».
KARAGHIOZI: OU, LA COMÉDIE GRECQUE DANS L' ÂME DU THÉÂTRE D' OMBRES (1935)
Η εκτενής έρευνα του Καΐμη για το θέατρο σκιών αποτέλεσε το κύριο πάθος του και η συμβολή του στο πεδίο, αν και ιστορικής σημασίας, παραμένει παραγνωρισμένη.

Ο ΑΤΥΧΟΣ ΓΑΜΟΣ (1933)
Μετάφραση αραβικού διηγήματος από τα γαλλικά με σχέδια του Γκρισχάμπερ.
ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ: ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΡΟΔΑΚΗ ΣΤΗΝ ΑΙΓΙΝΑ (1934)
«Όλα διατυμπανίζονται σήμερα μέσα στη μόδα και μέσα της πνίγει ο καθένας την ατομικότητα του. Φοβάται μπας και κάνει τα αναπόφευκτα αυτά λάθη που υπάρχουν στη φύση και στη τέχνη· όλοι γινήκαμε αριθμοί μέσα στους αριθμούς».
KARAGHIOZI: OU, LA COMÉDIE GRECQUE DANS L' ÂME DU THÉÂTRE D' OMBRES (1935)
Η εκτενής έρευνα του Καΐμη για το θέατρο σκιών αποτέλεσε το κύριο πάθος του και η συμβολή του στο πεδίο, αν και ιστορικής σημασίας, παραμένει παραγνωρισμένη.

1932 - 1935

1932 -
1935

Δημιουργική συνεργασία με το χαράκτη Hap Grieshaber και τον ζωγράφο Klaus Vrieslander

Τα τρία βιβλία που παρήχθησαν αποκαλύπτουν το εύρος των ενδιαφερόντων του Καΐμη.

Υπήρξε ο πρώτος ερευνητής που μελέτησε συστηματικά την καταγωγή και την εξέλιξη του ελληνικού θεάτρου σκιών, με μια προσέγγιση που υπερβαίνει την απλή περιγραφική και πραγματολογική ανάλυση.

Το 1937 κυκλοφόρησε μία συνοπτική μετάφραση του βιβλίου στα ελληνικά, με τίτλο "Η ιστορία και η τέχνη του Καραγκιόζη".

"Ο Καραγκιόζης ή Η Αρχαία Κωμωδία στην ψυχή του Θεάτρου Σκιών".

Ολὀκληρο το πρωτοποριακό βιβλίο του δημοσιεύτηκε στα ελληνικά, μόλις το 1990.

Με το έργο μου γύρω από τον Καραγκιόζη κάνω αυτό που πολλοί το θεωρούνε υπερβολή: ανυψώνω ένα ξεπεσμένο θέατρο. Και όμως με το έργο αυτό δεν κάνω παρά να φανερώσω την ιδιοσυγκρασία μου, δίνοντας αξία σε κάτι ξεπεσμένο, μα βαθύ και ουσιαστικό, και επιπλέον σε κάτι που εκφράζει τη ψυχή της ελληνικής ψυχής. [...] Εγώ ανακάλυψα τον σκελετό της κάθε κωμωδίας. Ας μην ξεχνούμε ότι ο Αισχύλος παίρνει το ταπεινό λαϊκό θέατρο, το ανυψώνει με τη μεγάλη του φαντασία και έτσι, χωρίς να το απογυμνώνει από τις μεγάλες ιδέες του, το επιστρέφει ως παραδειγματική τέχνη στον λαό. Οι Έλληνες, που στάθηκαν μεγάλοι ερασιτέχνες, θαύμαζαν τη λαϊκή δημιουργία και την ανύψωναν. Έτσι, ο σημιτικός όρος χοχμά, που σημαίνει σοφία της ζωής στην ελληνική ιδιοσυγκρασία, σημαίνει ερασιτεχνία.

«Η αρχαία τραγωδία ήταν λαϊκή, με τον ίδιο τρόπο που είναι σήμερα ο Καραγκιόζης. Παρ’ όλη την σημερινή πρόοδο, βλέπομε ότι ο ελληνικός λαός κρατάει αυτή την πανάρχαιη παράδοση αμόλευτη, ανάμεσα σε άλλες μορφές. Αν παραβάλλομε τον σατιρικό και ηρωολατρικό χαρακτήρα του, με την αρχαία τραγωδία θα δούμε τις ομοιότητες τους. Αναπαριστά τα δημοτικά τραγούδια που είναι η συνέχεια της αρχαίας τραγικής παράδοσης, μεταμορφωμένα κατά την περίοδο της Σκλαβιάς, οπότε η ιδέα της ελευθερίας έγινε θρησκεία.

(Ο καραγκιόζης συνέχεια στην εθνική παράδοση του ελληνικού λαού, 1976)

«Η αρχαία τραγωδία ήταν λαϊκή, με τον ίδιο τρόπο που είναι σήμερα ο Καραγκιόζης. Παρ’ όλη την σημερινή πρόοδο, βλέπομε ότι ο ελληνικός λαός κρατάει αυτή την πανάρχαιη παράδοση αμόλευτη, ανάμεσα σε άλλες μορφές. Αν παραβάλλομε τον σατιρικό και ηρωολατρικό χαρακτήρα του, με την αρχαία τραγωδία θα δούμε τις ομοιότητες τους. Αναπαριστά τα δημοτικά τραγούδια που είναι η συνε΄χεια της αρχαίας Τραγικής παράδοσης, μεταμορφωμένα κατά την περίοδο της Σκλαβίας, οπότε η ιδέα της ελευθερίας έγινε θρησκεία.

(Ο καραγκιόζης συνέχεια στην εθνική παράδοση του ελληνικού λαού, 1976)

Με το έργο μου γύρω από τον Καραγκιόζη κάνω αυτό που πολλοί το θεωρούνε υπερβολή: ανυψώνω ένα ξεπεσμένο θέατρο. Και όμως με το έργο αυτό δεν κάνω παρά να φανερώσω την ιδιοσυγκρασία μου, δίνοντας αξία σε κάτι ξεπεσμένο, μα βαθύ και ουσιαστικό, και επιπλέον σε κάτι που εκφράζει τη ψυχή της ελληνικής ψυχής. [...] Εγώ ανακάλυψα τον σκελετό της κάθε κωμωδίας. Ας μην ξεχνούμε ότι ο Αισχύλος παίρνει το ταπεινό λαϊκό θέατρο, το ανυψώνει με τη μεγάλη του φαντασία και έτσι, χωρίς να το απογυμνώνει από τις μεγάλες ιδέες του, το επιστρέφει ως παραδειγματική τέχνη στον λαό. Οι Έλληνες, που στάθηκαν μεγάλοι ερασιτέχνες, θαύμαζαν τη λαϊκή δημιουργία και την ανύψωναν. Έτσι, ο σημιτικός όρος χοχμά, που σημαίνει σοφία της ζωής στην ελληνική ιδιοσυγκρασία, σημαίνει ερασιτεχνία.«Η αρχαία τραγωδία ήταν λαϊκή, με τον ίδιο τρόπο που είναι σήμερα ο Καραγκιόζης. Παρ’ όλη την σημερινή πρόοδο, βλέπομε ότι ο ελληνικός λαός κρατάει αυτή την πανάρχαιη παράδοση αμόλευτη, ανάμεσα σε άλλες μορφές. Αν παραβάλλομε τον σατιρικό και ηρωολατρικό χαρακτήρα του, με την αρχαία τραγωδία θα δούμε τις ομοιότητες τους. Αναπαριστά τα δημοτικά τραγούδια που είναι η συνε΄χεια της αρχαίας Τραγικής παράδοσης, μεταμορφωμένα κατά την περίοδο της Σκλαβίας, οπότε η ιδέα της ελευθερίας έγινε θρησκεία.

1934

Ο Τζούλιο Καΐμη ταξιδεύει στην Αίγυπτο και την Παλαιστίνη, όπου διανύει μεγάλες αποστάσεις με τα πόδια.

Παράγει ακουαρέλες και ταξιδιωτικά ημερολόγια.

1936

Διαγιγνώσκεται με "ωτικό ίλιγγο" και θα αντιμετωπίσει βαριά προβλήματα με την ακοή, για το υπόλοιπο της ζωής του.

1938-39

Συνεργάζεται με την Καθημερινή, για την οποία παίρνει συνεντεύξεις, μεταξύ άλλων, από τους Φώτη Κόντογλου, Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα και Γιαννούλη Χαλεπά. Κατά την επίσκεψη του Καΐμη στο σπίτι του Χαλεπά στην Τήνο, που περιγράφεται στο βιβλίο Ελληνικά Τοπεία (1973), καταγράφεται η εξής στιχομυθία:

"Ποια είναι η πρώτη τέχνη που επιχείρησε να κάνει ο άνθρωπος;", ερώτησα αμέσως.

Και ο γέρος απάντησε, επίσης αμέσως: "Ο πηλός, γιατί χρειάζεται μόνο τα δάκτυλα".

1940

Επιστρατεύεται και μεταβαίνει στο μέτωπο. Κατά τη διάρκεια της κατοχής συνεχίζει την έρευνά του για το Θέατρο Σκιών.

1948

Εκδίδεται το βιβλίο του "Βασικές θεωρίες γύρω από τις αρχές της τέχνης", εμπνευσμένες από δέκα σονέτα του Μιχαήλ Άγγελου.

Το ζωγραφικό έργο του Καΐμη περιλαμβάνει δεκάδες ακουαρέλες και σχέδια, κυρίως τοπία και πορτρέτα αλλά και έργα θρησκευτικού περιεχομένου.

ΒΙΒΛΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ (1954)
Ο θρύλος του Σολομώντος - Ο γιος του Ραββί. Συνταγμένες κατά την Παράδοσιν.
ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΟΠΕΙΑ (1973)
«Όλα διατυμπανίζονται σήμερα μέσα στη μόδα και μέσα της πνίγει ο καθένας την ατομικότητά του. Φοβάται μπας και κάνει τα αναπόφευκτα αυτά λάθη που υπάρχουν στη φύση και στη τέχνη· όλοι γινήκαμε αριθμοί μέσα στους αριθμούς».
ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ (1935)
Με αρχαία σχέδια των Φ. Κόντογλου κτλ
ΜΥΘΟΙ (1979)
Με διάφορα σχέδια