Έλληνες Εβραίοι
Βουλευτές
Η παρουσία Ελλήνων Εβραίων στην πολιτική ζωή του τόπου αποτελεί μια άγνωστη πτυχή της κοινοβουλευτικής μας ιστορίας, ειδικά, στις αρχές του 20ού αιώνα που πολυπληθείς εβραϊκές κοινότητες λειτούργησαν καθοριστικά στο εκλογικό γίγνεσθαι.
Ο φιλόλογος συγγραφέας Λέων Α. Ναρ, σε μελέτη του στα εβραϊκά αρχεία, στη βιβλιοθήκη και το ίδρυμα της Βουλής παραθέτει στοιχεία για τις 10 βουλευτικές εκλογές, μια επαναληπτική και δύο γερουσιαστικές (Οι Ισραηλίτες βουλευτές στο ελληνικό Κοινοβούλιο, 1915-1936).
«38 συνολικά Εβραίοι πολιτεύτηκαν, 21 εκλέχτηκαν τουλάχιστον για μια φορά, κάποιοι εξελέγησαν περισσότερες από μία ενώ οι έδρες που κατέλαβαν στη Βουλή ήταν συνολικά 32».
Aντιπρόεδρος κοινότητας Τρικάλων, πρόεδρος Μπουκούρ Χολίμ, πρόεδρος Μπετ Σαούλ
Ο Χαΐμ Κοέν βουλευτής Θεσσαλονίκης, ήταν γιος του Τρικαλινού Ηλία Κοέν.
Στο σπίτι των Κοέν, γνωστό ως «μέγαρο» λόγω του μεγέθους και της αρχιτεκτονικής ομορφιάς του φιλοξενούνταν ο Βασιλιάς Γεώργιος. Υπήρξε φιλία της βασιλικής οικογένειας με την οικογένεια Κοέν, και παρείχαν φιλοξενία στον βασιλιά και τους πρίγκιπες, όποτε επισκέπτονταν τα Τρίκαλα.
Ο Χαΐμ Κοέν είχε σημαντική οικονομική επιφάνεια μέσω των δραστηριοτήτων του στη Θεσσαλονίκη και σημαντική πολιτική και κοινωνική δράση.
Είχε κερδίσει τον σεβασμό τόσο των Χριστιανών όσο και των Ισραηλιτών της Θεσσαλονίκης και διατηρούσε ενεργή παρουσία σε διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις.
Σε μια περίοδο έντονης ανησυχίας από την Κοινότητα των Ισραηλιτών, ότι θα έχαναν πολλά από τα προνόμια που είχαν, ο Χαΐμ Κοέν ήταν ένας από αυτούς που τόνιζαν την φιλία του βασιλιά Γεωργίου προς τους Ισραηλίτες, διασφαλίζοντας την ισονομία που επικρατούσε στο ελληνικό κράτος.
Η οικογένεια Κοέν αναγκάστηκε να μετοικήσει από την Θεσσαλονίκη στην Αθήνα μετά από τη σκλήρυνση της στάσης των γερμανικών αρχών κατοχής, απέναντι στους Εβραίους της συμπρωτεύουσας.
Ο Χαΐμ πέθανε στην Αθήνα, σύμφωνα με προφορική μαρτυρία της εγγονής του, Evy Cohen.
Ερευνητικά δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι ο Κοέν εξελέγη Βουλευτής το 1915, ενώ είχε θέσει υποψηφιότητα και σε επόμενες εκλογές, χωρίς όμως να κατορθώσει να εκλεγεί.
3/8/1915 Δαυίδ Ματαλών, Ιωσὴφ Μαλὰχ, Μαυρίκιος Κοφίνας και Χαΐμ Κοέν &
22/1/1916 κ. Λ. Γαττένιο, Ι. Μαλλὰχ και Χ. Κοεν
Ὀμνύω εἰς τὸν Θεὸν του Ἰσραὴλ καὶ εἰς τὴν Ἱερήν αὐτου Βίβλον νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ εἰς τὸν Συνταγματικὸν Βασιλεα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ εἰς τοὺς νόμους του Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου.
Στο φύλλο του «Θάρρους» της 19ης Φεβρουαρίου
1943 υπάρχει μία στήλη με τίτλο ΠΕΝΘΗ και
είναι αφιερωμένη στον θάνατο
του Χαΐμ Κοέν.
«Με βαθείαν θλίψην εγνώσθη ο κατ’ αυτός επισυμβάς εν Αθήναις θάνατος, μιας εκλεκτής φυσιογνωμίας της πόλεως μας, του Χαϊμάκη Κοέν. Προσηνής και αβρός, μειλίχιος και μετριοπαθής, πνεύμα εύστροφον, ανεξάντλητος εις ζωτικότητα και αισιοδοξίαν, είχε το σπάνιον χάρισμα να προκαλή αμέσως την συμπάθειαν και την φιλίαν όλων όσοι τον εγνώριζον. Εις τα διανοητικά και ψυχικά του προσόντα προσετίθετο η λάμψις των ματιών του και το ξεχωριστό του μειδίαμα που του προσέδιδον μία αναμφισβήτητον προσωπικότητα.
Γόνος πατριαρχικής Τρικαλινής οικογενείας, υιός του αειμνήστου συμπολίτου μας Λιάχου, από νεαράς ηλικίας και επί μακράν σειράν ετών ανέπτυξεν εν Τρικκάλοις και γενικώτερον καθ’ άπασαν την Θεσσαλίαν αξιόλογον οικονομικήν δράσιν. Οι Βαλκανικοί πόλεμοι του παρέσχον την ευκαιρίαν να επιδείξει εμπράκτως τα πατριωτικά του αισθήματα: Τιμώμενος δια της φιλίας Γεωργίου του Α' -όστις, ως πολλοί θα ενθυμούνται, κατά τας ενταύθα επισκέψεις του εφιλοξενείτο εις τον οίκον του- και χαίρων της εκτιμήσεως επιλέκτων μελών του πολιτικού κόσμου, διέθεσεν εις κρισίμους δια την Χώραν στιγμάς όλας του τας δυνάμεις υπέρ των εθνικών ζητημάτων. Εις αναγνώρισιν των τοιούτων υπηρεσιών του, εξελέγη κατ’ επανάληψιν βουλευτής Θεσσαλονίκης. Εν τη επιτελέσει των καθηκόντων του τούτων επέδειξε εξαιρετικήν Ικανότητα και ταχέως απέκτησεν την εμπιστοσύνην των πολιτικών ηγετών.
Εγκατασταθείς εν Θεσσαλονίκη από του 1919, παραλλήλως προς την πολιτικήν, εσημείωσε σημαντικήν κοινωνικήν και φιλανθρωπικήν δράσιν, χρηματίσας πρόεδρος και ενεργόν μέλος διαφόρων κοινωφελών ιδρυμάτων.
Απέρχεται, χαίρων της γενικής εκτιμήσεως, αφίνων δυσαναπλήρωτον κενόν και ενώ θα ηδύνατο ακόμη να παράσχει εις τον τόπον τας υπηρεσίας του. Τόσον εις την γεννέτειράν του, όσον και εν Θεσσαλονίκη η μνήμη του θα διατηρηθή δια πάντός.
Εις την οικογένειαν του στερηθείσα στοργικού και εναρέτου αρχηγού, απευθύνομεν τα θερμότερα συλλυπητήρια μας».
Από τα Πρακτικά της Βουλής των Ελλήνων. Απόσπασμα Συνεδριάσεων (Συμμετοχή Χ. Κοέν)
Ράφτης, συνδικαλιστής, Ομοσπονδία Εβραϊκών Σωματείων, εκδότης της Λα Βερδάδ
Δημοσιογράφος, γραμματέας της ΟΚΝΕ, υπεύθυνος ύλης της Αβάντι, δημοτικός σύμβουλος Θεσσαλονίκης
Κοινωνικός λειτουργός, κοινωφελή ιδρύματα, Μπικούρ Χολίμ, Κουπάτ Ατσεντακά, μέλος δικοικητικού συμβουλίου, Μπενέ Μπερίτ, γραμματέας Εμπορικού συλλόγου Θεσσαλονίκης
Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη (1881/1883;)
Έλαβε παραδοσιακή μόρφωση στο Ταλμούδ Τορά και αργότερα φοίτησε σε γαλλικό σχολείο. Στη συνέχεια σπούδασε στην Ανώτατη Νομική Σχολή της Κωνσταντινούπολης «Χουκούκ», στην οποία δίδαξε και ως λέκτορας.
Το 1907 ίδρυσε μαζί με τον Δαβίδ Φλωρεντίν, τον Γιοσέφ Ουζιέλ και άλλους την πρώτη σιωνιστική σχολή στη Θεσσαλονίκη, με το όνομα «Μπένε Σιών» (Γιοι της Σιών). Το 1916 διορίστηκε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο στο Δημοτικό Συμβούλιο της Θεσσαλονίκης.
Ταυτόχρονα, τέλεσε πρόεδρος και μέλος της Σιωνιστικής Ομοσπονδίας της Ελλάδας.
Η ενασχόληση του με τον πολιτική δεν περιορίστηκε στην αυτοδιοίκηση αλλά εκλέχτηκε γερουσιαστής το 1929, με το Κόμμα Φιλελευθέρων.
Το 1934 μετοίκησε στο Τελ Αβίβ, ως Διπλωματικός Αντιπρόσωπος της Ελληνικής Κυβέρνησης στην Παλαιστίνη (Χρονικα 214).
Αργότερα, εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Παρίσι. Το 1947 επέστρεψε στην Ελλάδα για να συμβάλλει στην αρωγή επιζώντων Ολοκαυτώματος, ως προς την αποκατάσταση τους και την διεκδίκηση λεηλατημένων περιουσιών. Τελικά, επέστρεψε στο Παρίσι όπου και απεβίωσε το 1970 (1969);. Zikhron 502-503, Χρονικα 214
Το όνομα του Ασέρ Μαλάχ στο Μητρώο Γερουσιαστών της Βουλής.
Ήταν ένας από τους ιδρυτές της σιωνιστικής λέσχης, Nuevo Club (Νέα Λέσχη), που αντιτέθηκε σε αυτούς που υποστήριζαν την οθωμανική αφομοίωση των Εβραίων της Θεσσαλονίκης. Επίσης, ίδρυσε την εφημερίδα La Tribuna Libera μέσα από την οποία προωθούσε την μεταρρύθμιση και τον εκδημοκρατισμό της εβραϊκής κοινότητας. Η φιλανθρωπική του δράση κυμαινόταν από επισκέψεις σε αρρώστους κατά την επιδημία χολέρας που χτύπησε τη Θεσσαλονίκη το 1909, μέχρι και οργάνωση αρωγής σε Εβραίους πρόσφυγες του Πρώτου Βαλκανικού Πολέμου.
Το 1912 πήγε στις Σέρρες για να αναπτερώσει το ηθικό των Εβραίων της πόλης μετά την πυρπόληση τους από τους Βούλγαρους. Διετέλεσε πρόεδρος και συνιδρυτής (1911-Zikhron 152) του συλλόγου Μπενέ-Μπερίθ (Ναρ 33). Το 1913 έκανε χρηματική δωρεά στον αθλητικό σύλλογο Μακαμπή που εξασφάλισε την κατασκευή ακινήτου για τον σύλλογο.
Ήταν μεταξύ των ιδρυτών της Σιωνιστικής Ομοσπονδίας της Ελλάδας (από την οποία αποχώρησε λόγω διαφωνιών το 1930). Εκλέχθηκε βουλευτής το 1915 και το 1928 και διετέλεσε μέλος του διοικητικού συμβουλίου κι επίτιμος γραμματέας της Κοινότητας Θεσσαλονίκης. Σημαντική ήταν η συμβολή του στην ίδρυση εβραϊκού σχολείου στην συνοικία Ρεζή.
Τα γεγονότα του Κάμπελ επιβάρυναν την ήδη κλονισμένη υγεία του και τελικά πέθανε στις 7 Οκτωβρίου 1931.